MERİÇ ULUSLARARASI SOSYAL ve STRATEJİK ARAŞTIRMALAR DERGİSİ 2019 Cilt:1 Sayı:8

TÜRKMEN KÜLTÜRÜNDE DEDE KORKUT

DEDE KORKUT IN TURKMEN CULTURE

Abdurrahman DEVECİ


ÖZET

Türk dünyasının büyük bilgesi ve destan yazarı Dede Korkut, Türkmenlerin arasında da öneme sahiptir. Türkmenistan’da Dede Korkut üzerindeki ilk araştırmalar, Çarlık döneminde Rus araştırmacıları tarafından yapılmıştır. Türkmen alimleri arasında ise Dede Korkut üzerine ilk çalışmaları yapan Ahmet Ahundov Gürgenlidir. Sovyetler döneminde, Dede Korkut destanları ve onun üzerinde yapılan bilimsel çalışmaların yayımlanması yasaklanmıştır, bunun gerekçesi Dede Korkut destanlarının Türkmenlerin milli duygularını uyandırmasıdır. Hatta Dede Korkut eserleri üzerine inceleme yapan Meti Kösayev gibi Türkmen bilim adamları, birkaç sene hapis yatırılmıştır. Türkmenistan’ın bağımsızlığından sonra Dede Korkut ve onun destanları büyük öneme sahip olmuştur. Bağımsızlıktan sonra Dede Korkut, Türkmenlerin milli şahsiyetlerinin biri olarak biliniyor. Parklara ve müzelere Dede Korkut’un heykelleri konuluyor. Türkmen milli parasında Dede Korkut resimleri yer alıyor. Ayrıca Dede Korkut’un Deli Domrul ve Tepe Göz gibi eserleri Türkmen tiyatro sahnesinde canlandırılıyor. Dede Korkut’un Türkmenistan’da önem kazanması ve eserlerinin yayımlanması, güneyde İran sınırları içinde, Türkmensahra bölgesinde yaşayan Türkmenler arasında, derin etki bırakıyor ve Türkmenistan’dan gelen kitaplar, alfabe değişikliği yapılarak, Arap alfabesiyle, İran Türkmenleri arasında da yayımlanmaya başlıyor.

Anahtar Kelimeler: dede korkut, türkmenistan, türkmen kültürü

ABSTRACT

Dede Korkut, the great sage and epic writer of the Turkish world, has a great importance among Turkmens. The first researches on Dede Korkut in Turkmenistan were conducted by Russian researchers during the Tsarist period. However, Ahmed Ahundov Gurgenli who made his first studies among Dede Korkut among the Turkmen scholars. During the Soviet period, Dede Korkut epics and the publication of scientific studies on it were forbidden, and his reason was that the Dede Korkut epics awakened the Turkmens' national feelings. Even Turkmen scientists such as Meti Kösayev, who studied the works of Dede Korkut, were imprisoned for several years. After the independence of Turkmenistan, Dede Korkut and his works became of great importance. After independence, Dede Korkut was known as one of the national figures of Turkmen. Statues of Dede Korkut were put in parks and museums. The pictures of Dede Korkut took place in the Turkmen national money. In addition, Dede Korkut's works such as Deli Domrul and Tepe Göz have been revived on the Turkmen theater stage. The importance of Dede Korkut in Turkmenistan and the publication of his works left a profound impact among Turkmens living in the Turkmensahra region in the south of Iran and The books from Turkmenistan began to be published among the Iranian Turkmens with the Arabic alphabet by changing the alphabet.

Key Words: dede korkut, turkmenistan, turkmens culture

Arama

Duyurular

Diğer Linkler