MERİÇ ULUSLARARASI SOSYAL ve STRATEJİK ARAŞTIRMALAR DERGİSİ 2018 Cilt:1 Sayı:5

Edirne Atatürk Anıtı

The Atatürk Monument in Edirne

Ercan YILMAZ


ÖZET

Edirne’ye bir Atatürk anıtının yaptırılması kararı 1929 yılında Edirne’deki resmi makamlarca alınmış ve bunun için 1930 yılı bütçesinde ödenek ayrılmıştır. 1930 yılının başlarında anıtın gerçekleştirilmesi için bir yarışma düzenlenmiş ve yarışmaya proje sunan Cumhuriyet döneminin ilk Türk heykeltraşlarından Ratip Aşir Acudoğu, Sabiha Bengütaş ve Kenan Yontunç’un projeleri arasından Yontunç’unki seçilmiştir. Kenan Yontunç heykelini, amaçlanandan farklı bir malzemeyle ve gecikmeli olarak tamamlayabilmiş ve heykel 23 Nisan 1931 tarihinde törenle açılmıştır. Edirne Atatürk Anıtı, Cumhuriyet tarihinde gerçekleştirilen ilk on Atatürk anıtından biri olması nedeniyle tarihsel bir öneme ve değere sahiptir. Anıtı sanat tarihsel açıdan değerli kılan ise; sırasıyla önce Atatürk’ün büstünü yapan ilk Türk heykeltıraşı, sonra Atatürk’ün modelliğinden yararlanarak onun maskını yapabilen ilk ve son Türk heykeltıraşı ve son olarak da Atatürk anıtı yapan ilk Türk heykeltıraşı ünvanlarına sahip Kenan Yontunç tarafından yapılmış olmasıdır. Yukarıda anılan bu iki temel özelliğinden dolayı Edirne Atatürk Anıtı, Osmanlı döneminden kalma olağanüstü nitelikteki anıtsal mimari yapıların ardından, Cumhuriyet döneminin Edirne’ye kazandırdığı belki de ilk ve en önemli anıt eserdir. Tüm bu niteliklerine rağmen anıtın 1986 yılında gerçekleştirilen sıra dışı ve kuralsız yer değiştirme işlemi, Cumhuriyet’in ve onun erken dönemine ait Türk Sanat Tarihi’nin ortak değeri ve mirası olan heykel eserlerinin gerektiği gibi önemsenerek korunup korunmadıklarının, Edirne özelinden hareketle tüm Türkiye’de sorgulanması ve araştırılması gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: anıt, heykel, edirne, türk heykel tarihi, türk heykeltıraşları

ABSTRACT

The official authorities in Edirne decided to procure an Atatürk monument in Edirne in 1929 and accordingly appropriated funds from the 1930 budget. A competition was held for the realization of the monument and Ratip Aşir Acudoğu, Sabiha Bengütaş, and Kenan Yontunç, among the first Turkish sculptors of the Republican Period, presented their projects. Eventually, Kenan Yontunç’s project was selected. Kenan Yontunç could have completed his sculpture with a material other than originally intended for and with delay, and the sculpture was inaugurated on April 23rd, 1931. Edirne Atatürk Monument has historical significance and value on the grounds that it is one of the first ten Atatürk monuments ever realized in the Republican history. The monument is also important in artistic terms due to the fact that it was sculpted by Kenan Yontunç, who held the titles of being the first Turkish sculptor ever made the bust of Atatürk, then the first and the last Turkish sculptor, who could have made Atatürk’ mask based on his personal modelling, and finally the first Turkish sculpture ever made an Atatürk monument, respectively. Based on its two aforementioned fundamental characteristics, the Edirne Atatürk Monument is perhaps the first and the most important monumental work Edirne received during the Republican Period following the extraordinary monumental architectural works it had during the Ottoman Period. Despite all those attributes, the unusual and irregular process of moving the monument that took place in 1986 raises the necessity of questioning and investigating, whether the sculpture works as the shared value and inheritance of the Turkish History of Art were cared about and protected as necessary taking the specific Edirne example as a point of departure.

Key Words: monument, statue, edirne, history of turkish statue, turkish sculptors

Arama

Duyurular

Diğer Linkler